Ο Ορχάν Παμούκ στα Χανιά: «Η λογοτεχνία δεν θα πεθάνει από το Netflix – Φέρθηκα σχεδόν φασιστικά στην μεταφορά του «Μουσείου της Αθωότητας» | Video

Ο νομπελίστας Τούρκος συγγραφέας Orhan Pamuk, βρίσκεται στα Χανιά για το 5ο φεστιβάλ βιβλίου και στο πλαίσιο συνέντευξης τύπου την Δευτέρα, δήλωσε τυπικός εκπρόσωπος Μεσογειακού λαού που επιλέγει να παίρνει τη σιέστα του μετά το μεσημεριανό φαγητό, μίλησε για τη σύνδεση και τη σύγκρουση «ανατολής και δύσης» μέσα από τη σύγκριση Ελλάδας και Τουρκίας και εμφανίστηκε βέβαιος πως η λογοτεχνία θα αντέξει και πάντα θα υπάρχει στην εποχή του Netflix και της ψηφιακής επικοινωνίας, παρότι η σχετική επιρροή της μειώνεται.

Για τη μεταφορά του Μουσείου της Αθωότητας στο Netflix είπε χαρακτηριστικά «Είναι μια σπάνια περίπτωση συγγραφέα που έμεινε ευχαριστημένος από τη μεταφορά, γιατί την έλεγξα με φασιστικό τρόπο!»  εξηγώντας ότι  ενέκρινε προσωπικά το σενάριο, υπέγραψε κάθε σελίδα και ήταν παρών σε κάθε βήμα κάνοντας λόγο για μια «σπάνια περίπτωση συγγραφέα που έμεινε ευχαριστημένος από τη μεταφορά», αποκαλύπτοντας μάλιστα ότι διατήρησε σχεδόν απόλυτο δημιουργικό έλεγχο. Παραδέχτηκε βέβαια ότι σε περιπτώσεις τηλεοπτικής μεταφοράς η «προδοσία» ενός λογοτεχνικού έργου είναι υπαρκτός κίνδυνος και ο ίδιος την απέφυγε γιατί είναι αυτός που είναι και ενήργησε με τον τρόπο που ενήργησε.

Ταυτόχρονα παραδέχθηκε ότι το Netflix δίνει πρόσβαση σε εκατομμύρια ανθρώπους που δεν θα διάβαζαν ποτέ το βιβλίο.

«Όταν ήρθε η τηλεόραση στην Τουρκία τη δεκαετία του ’80, όλοι έλεγαν “τώρα ποιος θα διαβάζει βιβλία;”. Κι όμως, ο κόσμος συνέχισε να διαβάζει», ανέφερε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι η λογοτεχνία παραμένει μια μοναδική μορφή ελευθερίας που δεν μπορεί να αντικατασταθεί από καμία οθόνη. Όπως είπε, η λογοτεχνία δίνει φωνή «σε έναν άνθρωπο που δεν έχει εξουσία, δεν έχει συνδικάτα, δεν έχει διασυνδέσεις, αλλά έχει ένα χαρτί, ένα μολύβι και τη φαντασία του».

Ο Τούρκος συγγραφέας υποστήριξε ότι οι μεταφορές βιβλίων σε σειρές ή ταινίες δεν αποτελούν «εκχυδαϊσμό» της λογοτεχνίας, όπως συχνά υποστηρίζεται, αλλά έναν διαφορετικό τρόπο επικοινωνίας με κοινά που πιθανότατα δεν θα διάβαζαν ποτέ το πρωτότυπο έργο.

Χαρακτηριστικά όπως είπε, μετά από 55 χρόνια συγγραφικής πορείας έχει φτάσει περίπου 4,5 εκατομμύρια αναγνώστες στην Τουρκία και σχεδόν 19 εκατομμύρια παγκοσμίως, ενώ η σειρά του Netflix προσέγγισε μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα περίπου 12 εκατομμύρια θεατές μόνο στην Τουρκία.

«Αυτή είναι η δύναμη του Netflix και του διαδικτύου», σχολίασε, διευκρινίζοντας πάντως ότι το βασικό πρόβλημα στις διασκευές είναι όταν «προδίδεται» το πρωτότυπο κείμενο.

Παράλληλα, ο Παμούκ συνέδεσε την τεχνολογική εποχή με μια νέα μορφή δημοκρατίας και παγκόσμιας επικοινωνίας, υποστηρίζοντας ότι το διαδίκτυο απελευθέρωσε τους ανθρώπους από τα στενά όρια των εθνικών κρατών.

«Παλιά ήμασταν φυλακισμένοι των εθνικών κρατών. Τώρα μπορείς να διαβάζεις εφημερίδες από όλο τον κόσμο και να επικοινωνείς με ανθρώπους στην Κολομβία ή τη Νότια Κορέα», ανέφερε ενώ για την Τουρκία και τις πολιτικές εξελίξεις μετά τη σύλληψη του δημάρχου Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, εκφράζοντας αμφιβολίες για το κατά πόσο η χώρα παραμένει πλέον μια πραγματική εκλογική δημοκρατία.

Για την Κρήτη και τη Μεσόγειο

Είπε ότι είχε επισκεφθεί την Κρήτη ήδη από το 2018 για έμπνευση για το μυθιστόρημα «Νύχτες Πανούκλας» και μάλιστα ανέφερε πως στα Χανιά υπάρχει ο μοναδικός στον κόσμο αραβικός Φάρος!

Περιέγραψε τον εαυτό του ως «Μεσογειακό άνθρωπο» χρησιμοποιώντας τον ορισμό του Fernand Braudel για τη Μεσόγειο: «όπου υπάρχουν ελιές και συκιές» και προσέθεσε πως  «το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό του Μεσογειακού είναι η σιέστα μετά το μεσημεριανό».

Για Ελλάδα – Τουρκία

Ο Παμουκ δήλωσε ότι παρακολουθεί στενά την ελληνική ιστορία επειδή «ό,τι συμβαίνει στην Ελλάδα συμβαίνει αργότερα και στην Τουρκία».

Είπε ότι ζηλεύει που η Ελλάδα μπήκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση ενώ η Τουρκία όχι και αναφέρθηκε σε «καταπιεστικές εποχές» και στις δύο χώρες.

Για τη διεθνή πολιτική

Ο Παμούκ υποστήριξε ότι το παλιό δίπολο Ανατολής–Δύσης δεν είναι πλέον το βασικό παγκόσμιο ρήγμα. Όπως είπε, η παγκοσμιοποίηση και το διαδίκτυο άλλαξαν ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται την ταυτότητα και τον κόσμο. Παράλληλα, διατύπωσε μια ιδιαίτερα αιχμηρή ανάγνωση της διεθνούς πραγματικότητας, λέγοντας ότι οι μεγάλες δυνάμεις —ΗΠΑ, Ρωσία και Κίνα— λειτουργούν σαν να αποδέχονται αμοιβαία τις επεκτατικές τους πολιτικές: «Εσείς καταπίνετε την Ταϊβάν, εμείς την Ουκρανία και κάνουμε ό,τι θέλουμε στη Γάζα και στο Ιράν».

Κατά την παρουσίαση, ο Δήμαρχος Χανίων, Παναγιώτης Σημανδηράκης, ως κεντρικός οικοδεσπότης, επεσήμανε ότι είναι μια ξεχωριστή μέρα και μια εξαιρετική τιμή, που τα Χανιά υποδέχονται έναν από τους σημαντικότερους συγγραφείς της εποχής μας, αναφέροντας ότι ο Ορχάν Παμούκ δεν είναι ένας «ξένος» αλλά ένας «φίλος της Κρήτης και των Χανίων», καθώς «ένα κομμάτι του νησιού ήδη ζει στην παγκόσμια λογοτεχνία χάρη στη δική του πένα» (αναφερόμενος στο βιβλίο του «Νύχτες πανούκλας»). Ακόμη, σημείωσε τον ισχυρό συμβολισμό του γεγονότος ότι ο Παμούκ θα μιλήσει απόψε στο Θέατρο «Μίκης Θεοδωράκης», που φέρει το όνομα ενός άλλου σπουδαίου δημιουργού, που όπως κι εκείνος υπερασπίστηκε τη μνήμη και τον διάλογο των πολιτισμών.

Παίρνοντας στη συνέχεια τον λόγο, ο Αντιπεριφερειάρχης Χανίων, Νίκος Καλογερής, δήλωσε ότι νιώθει ευτυχής, βλέποντας το Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων να «ανθίζει» και να υποδέχεται «όχι μόνο έναν Νομπελίστα, αλλά κι έναν γενναίο άνθρωπο που υπερασπίζεται τα πιστεύω του». Και συμπλήρωσε ότι δεν μπορούσε να υπάρχει πιο κατάλληλος δημιουργός για να εγκαινιάσει το φετινό ΦΒΧ, που έχει ως κεντρικό του θέμα «Κόσμοι και σύγκρουση».

Και ο Μανώλης Πιμπλής, Διευθυντής του Φεστιβάλ τόνισε ότι το ΦΒΧ έχει ήδη κάνει πράξη τις περισσότερες από τις σημαντικές φιλοδοξίες του, «χάρις στην αποφασιστικότητα του Δήμου Χανίων και της Περιφέρειας Κρήτης που ανανέωσαν την ιδέα που έχουμε για το τι σημαίνει δημόσια πολιτική στο βιβλίο και στον πολιτισμό». Επίσης, ότι έχει πετύχει κι έναν άλλο στόχο του, να ενημερώνει ουσιαστικά το ελληνικό κοινό για τη διεθνή πραγματικότητα του βιβλίου, καθώς «είναι αυτό που φιλοξενεί τους περισσότερους και σημαντικότερους ξένους και ξένες συγγραφείς από οποιοδήποτε άλλο φεστιβάλ ή έκθεση στην Ελλάδα, στον τομέα της πεζογραφίας και όχι μόνο». Και έκλεισε, λέγοντας ότι «ελπίζει η εμπειρία της παρουσίας του Παμούκ στα Χανιά και την Κρήτη να είναι ξεχωριστή, να τον εμπνεύσει, να τον ανανεώσει».

 

Ακολούθησε ξενάγηση στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Χανίων και στην προσωπική Βιβλιοθήκη του, Ελευθερίου Βενιζέλου. Στο περιθώριο της ξενάγησης ο συγγραφέας είχε τη δυνατότητα να υπογράψει βιβλία του για τους αναγνώστες της Βιβλιοθήκης.

Με την παρουσία του Ορχάν Παμούκ, το έργο του οποίου συνομιλεί καίρια με το φετινό κεντρικό θέμα του ΦΒΧ «Κόσμοι σε σύγκρουση», εγκαινιάζεται ουσιαστικά ο δημόσιος διάλογος του Φεστιβάλ. Και η ίδια η Κρήτη, εξάλλου, έχει εμπνεύσει το έργο του, ειδικότερα το φανταστικό νησί Μίνγκερ –τοποθετημένο κάπου ανάμεσα στην Κρήτη και την Κύπρο– που «πρωταγωνιστεί» στο βιβλίο του, Νύχτες πανούκλας (Εκδόσεις Πατάκη, 2022).

zarpanews.gr – Φανή Νικηφοράκη