Τραπεζικό πάρτι στις πλάτες των πελατών
Η κατάρτιση του δωρεάν λογαριασμού είναι το νέο τρικ που προκαλεί
Σε μια περίοδο που η ελληνική κοινωνία εξακολουθεί να μετρά τις αντοχές της απέναντι στο αυξημένο κόστος ζωής, οι τέσσερις συστημικές τράπεζες επιλέγουν να ανοίξουν ένα νέο κεφάλαιο επιβάρυνσης για τους πολίτες.
Με πρόσχημα τον «εκσυγχρονισμό» και την «εναρμόνιση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα», οι τράπεζες προχωρούν στην επιβολή υποχρεωτικών μηνιαίων συνδρομών για βασικά πακέτα συναλλαγών.
Το κόστος μπορεί να φαντάζει μικρό (0,80 ευρώ τον μήνα ανά πελάτη), όμως, η μαζικότητα του μέτρου το μετατρέπει σε μηχανισμό άντλησης εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ. Οι εκτιμήσεις για έσοδα που ενδέχεται να αγγίξουν έως και τα 350 εκατ. ευρώ το 2026 αποκαλύπτουν ότι δεν πρόκειται για τεχνική προσαρμογή αλλά για στοχευμένη επιλογή ενίσχυσης της κερδοφορίας.
Ο τραπεζικός λογαριασμός ήταν μέχρι σήμερα ένα αυτονόητο εργαλείο οικονομικής συμμετοχής. Η πρόσβαση στις καταθέσεις, οι βασικές μεταφορές χρημάτων και η χρήση καρτών αποτελούσαν στοιχειώδεις υπηρεσίες. Πλέον, η διατήρησή τους μετατρέπεται σε προϊόν συνδρομής. Ο πελάτης καλείται να πληρώνει για να έχει πρόσβαση στα ίδια του τα χρήματα.
Η κίνηση αυτή έρχεται σε μια συγκυρία όπου οι τράπεζες καταγράφουν ήδη υψηλή κερδοφορία και διανέμουν δισεκατομμύρια ευρώ σε μερίσματα, μεγάλο μέρος των οποίων καταλήγει σε ξένα επενδυτικά funds.
Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές: Η κοινωνική διάσταση της τραπεζικής δραστηριότητας υποχωρεί μπροστά στη λογική της μέγιστης απόδοσης για τους μετόχους.
Το αφήγημα της ψηφιακής μετάβασης παρουσιάζεται ως αναγκαία μεταρρύθμιση.
Ωστόσο, την ίδια στιγμή που οι τράπεζες περιορίζουν δραστικά το φυσικό τους δίκτυο, μειώνουν προσωπικό μέσω προγραμμάτων εθελουσίας εξόδου και επενδύουν σε αυτοματοποιημένα συστήματα για να συρρικνώσουν το λειτουργικό κόστος, μετακυλίουν νέα βάρη στον καταναλωτή.
Η επίκληση της «ευρωπαϊκής πρακτικής» λειτουργεί ως επικοινωνιακή ασπίδα. Στην πράξη, όμως, η ταυτόχρονη υιοθέτηση σχεδόν πανομοιότυπων τιμολογιακών πολιτικών δημιουργεί την αίσθηση μιας άτυπης σύμπλευσης που περιορίζει ουσιαστικά τις επιλογές του πολίτη. Όταν όλοι χρεώνουν με παρόμοιο τρόπο, ο ανταγωνισμός καθίσταται θεωρητικός.
Το παράδοξο γίνεται εντονότερο, αν αναλογιστεί κανείς ότι το ελληνικό τραπεζικό σύστημα στηρίχθηκε διαχρονικά από το Δημόσιο μέσω κρατικών εγγυήσεων και μηχανισμών όπως η αναβαλλόμενη φορολογία (DTC).
Παράλληλα, οι καταθέτες συνεχίζουν να βλέπουν εξαιρετικά χαμηλές αποδόσεις στα χρήματά τους.
Έτσι, διαμορφώνεται μια στρεβλή εικόνα, αφού οι πολίτες λαμβάνουν ελάχιστους τόκους για τις καταθέσεις τους, πληρώνουν για βασικές υπηρεσίες και ταυτόχρονα χρηματοδοτούν –έμμεσα ή άμεσα– τη σταθερότητα του συστήματος. Η τραπεζική σχέση μετατρέπεται από αμοιβαία συνεργασία σε μονόπλευρη επιβάρυνση.
Η επιβολή οριζόντιας μηνιαίας χρέωσης δεν είναι απλώς μια λογιστική πράξη. Είναι πολιτική και κοινωνική επιλογή. Σε μια χώρα όπου μεγάλο μέρος του πληθυσμού χρησιμοποιεί τον τραπεζικό λογαριασμό για μισθοδοσία, συντάξεις και επιδόματα, η συνδρομή αυτή αποκτά χαρακτήρα έμμεσης φορολόγησης της καθημερινότητας.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν τα 0,80 ευρώ τον μήνα είναι πολλά ή λίγα, αλλά το αν η βασική πρόσβαση στο χρηματοπιστωτικό σύστημα μπορεί να μετατραπεί σε προνόμιο επί πληρωμή. Αν η απάντηση είναι θετική, τότε η τραπεζική κανονικότητα που διαφημίζεται δεν είναι τίποτα άλλο παρά η θεσμοθέτηση μιας νέας, νόμιμης αφαίμαξης, ενός ακόμη τραπεζικού πάρτι, με τον πολίτη να πληρώνει, για μία ακόμη φορά, τον λογαριασμό.
