Το ΑΙ «σβήνει» τον εγκέφαλό μας – Το πείραμα του ΜΙΤ σε 54 φοιτητές
Νέες έρευνες δείχνουν πώς η εκτεταμένη χρήση τεχνητής νοημοσύνης μάς κάνει πιο χαζούς.
Καθώς βασιζόμαστε όλο και περισσότερο στην τεχνητή νοημοσύνη – από τη δουλειά μας μέχρι να καθημερινά πράγματα όπως να δώσει μια συμβουλή ή να μας πει κάτι που δεν ξέρουμε – οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η πρακτική αυτή έχει ένα σοβαρό τίμημα.
Η Nataliya Kosmyna, ερευνήτρια στο MIT, παρατήρησε πρώτα το φαινόμενο στις συνοδευτικές επιστολές υποψηφίων: ήταν όλες ύποπτα παρόμοιες, μακροσκελείς και με μια αυθαίρετη σύνδεση με το έργο της.
Ταυτόχρονα, διαπίστωσε ότι οι φοιτητές της ξεχνούν ευκολότερα το περιεχόμενο των μαθημάτων σε σχέση με πριν από μερικά χρόνια, γεγονός που την οδήγησε στο να μελετήσει πώς η εξάρτηση από την AI επηρεάζει τη νόηση.
Μείωση της εγκεφαλικής δραστηριότητας κατά 55%
Για να κατανοήσει το φαινόμενο, η Kosmyna και η ομάδα της στο MIT Media Lab πραγματοποίησαν μια μελέτη με 54 φοιτητές. Τους χώρισαν σε τρεις ομάδες για να γράψουν δοκίμια: η πρώτη χρησιμοποίησε το ChatGPT, η δεύτερη την αναζήτηση Google (χωρίς περιλήψεις AI) και η τρίτη βασίστηκε αποκλειστικά στις δικές της γνώσεις.
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Όσοι έγραψαν δοκίμια χρησιμοποιώντας το ChatGPT παρουσίασαν έως και 55% λιγότερη εγκεφαλική δραστηριότητα σε σύγκριση με όσους εργάστηκαν χωρίς τεχνολογία.
Συγκεκριμένα, υπολειτουργούσαν οι περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη δημιουργικότητα και την επεξεργασία πληροφοριών, ενώ οι χρήστες AI δεν μπορούσαν να ανακαλέσουν καν τι έγραψαν στο ίδιο τους το δοκίμιο.
Παράλληλα, έρευνα του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια δείχνει ότι οι άνθρωποι τείνουν να αποδέχονται άκριτα όσα λέει η AI χωρίς κανένα έλεγχο, παρακάμπτοντας τη δική τους διαίσθηση.
Κίνδυνος γνωστικής εξασθένησης
Άλλη έρευνα από το Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ εξέτασε πώς οι φοιτητές χρησιμοποιούν την AI για να κάνουν προβλέψεις (π.χ. για την τιμή του πετρελαίου).
Τα αποτελέσματα της έρευνας αυτής είναι άκρως ενδιαφέροντα: οι περισσότεροι φοιτητές απλώς αντέγραφαν τις απαντήσεις της AI χωρίς επεξεργασία, παρουσιάζοντας ελάχιστα κύματα γάμμα (δείκτης γνωστικής προσπάθειας).
Μιλώντας στο BBC, η κύρια συγγραφέας της έρευνας, Vivienne Ming, εκφράζει ανησυχία για τη μακροπρόθεσμη υγεία του εγκεφάλου. Η εξασθενημένη δραστηριότητα κυμάτων γάμμα έχει συνδεθεί με τη γνωστική εξασθένηση και την άνοια αργότερα στη ζωή.
H τεχνητή νοημοσύνη σε βοηθητικό ρόλο
Για τους ερευνητές, η λύση σε όλο αυτό δεν είναι η πλήρης απόρριψη της τεχνολογίας, αλλά η δημιουργία μιας «υβριδικής νοημοσύνης» όπου ο άνθρωπος διατηρεί τον έλεγχο της σκέψης.
Έτσι, για να αποφύγουμε τη γνωστική παρακμή, οι ειδικοί προτείνουν:
- Προτεραιότητα στη σκέψη και θεμελίωση γνώσεων: Πρέπει πρώτα να σκεφτόμαστε και να μαθαίνουμε μόνοι μας, ώστε να χτίζονται γερές βάσεις, και μετά να χρησιμοποιούμε την AI.
- Χρησιμοποιήστε την ΑΙ σαν να είναι ο ανταγωνιστής σας: Τα γλωσσικά μοντέλα τείνουν να συμφωνούν με ό,τι λέμε. Αν τους δώσετε όμως ρητή οδηγία, μπορούν να λάβουν τον ρόλο του «αντιπάλου» που αμφισβητεί τις ιδέες μας, αναγκάζοντάς μας να τις υπερασπιστούμε και να τις βελτιώσουμε.
- Το πλαίσιο και όχι η πλήρης εικόνα: Ζητάμε από την AI να μας παρέχει μόνο το πλαίσιο ή να μας κάνει ερωτήσεις, αντί να δίνει έτοιμες απαντήσεις.
