Τι αλλάζει για τους δημοσίους υπαλλήλους: Νέο πειθαρχικό δίκαιο στο Δημόσιο με αυστηρότερες κυρώσεις και ενιαίο πλαίσιο λογοδοσίας
Αυστηρότερο πειθαρχικό καθεστώς στο Δημόσιο από το 2026
Σε καθεστώς σημαντικά αυστηρότερης πειθαρχικής εποπτείας εισέρχεται το Δημόσιο από την 1η Ιανουαρίου 2026, με την εφαρμογή του νέου πειθαρχικού δικαίου, που αναδιαμορφώνει πλήρως το πλαίσιο ευθυνών και κυρώσεων για τους δημοσίους υπαλλήλους. Το νέο θεσμικό πλαίσιο διευρύνει τον κατάλογο των πειθαρχικών παραπτωμάτων, αυξάνει τις προβλεπόμενες ποινές και ενισχύει τις περιπτώσεις που μπορούν να οδηγήσουν ακόμη και σε οριστική απομάκρυνση από την υπηρεσία.
Στα πειθαρχικά παραπτώματα εντάσσονται πλέον με ενιαίο τρόπο συμπεριφορές που έως σήμερα αντιμετωπίζονταν αποσπασματικά ή δεν προβλέπονταν ρητά. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η μη δήλωση σύγκρουσης συμφερόντων, περιστατικά βίας ή παρενόχλησης στον χώρο εργασίας, αδικαιολόγητες καθυστερήσεις σε κρίσιμες υπηρεσιακές πράξεις, καθώς και η συμμετοχή υπαλλήλων σε δραστηριότητες ή εταιρείες ασυμβίβαστες με την ιδιότητά τους.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διαδικασία αξιολόγησης, η οποία καθίσταται κεντρικός πυλώνας του νέου πειθαρχικού συστήματος. Η άρνηση συμμετοχής στη διαδικασία, είτε από τον αξιολογητή είτε από τον αξιολογούμενο, αναγνωρίζεται ως αυτοτελές πειθαρχικό παράπτωμα. Για την πρώτη άρνηση αξιολογητή προβλέπεται πρόστιμο ίσο με δύο μηνιαίους μισθούς, ενώ η επανάληψη της άρνησης για δύο διαδοχικές αξιολογικές περιόδους οδηγεί σε οριστική παύση.
Οι νέες ρυθμίσεις αφορούν το σύνολο των υπαλλήλων του στενού και ευρύτερου δημόσιου τομέα, συμπεριλαμβανομένων των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου. Για τους δημοτικούς υπαλλήλους θεσπίζονται ειδικές προβλέψεις, όπως η υποχρεωτική χρήση μέσων ατομικής προστασίας και η συμμετοχή σε προληπτικούς ιατρικούς ελέγχους. Παράβαση καθήκοντος συνιστά πλέον όχι μόνο η μη χρήση των μέσων αυτών από τον υπάλληλο, αλλά και η μη χορήγησή τους από τη διοίκηση. Αντίστοιχα, για το ένστολο προσωπικό της δημοτικής αστυνομίας, πειθαρχικό παράπτωμα αποτελεί η μη χρήση της προβλεπόμενης στολής και του διακριτικού σήματος κατά την εκτέλεση των καθηκόντων.
Το νέο πειθαρχικό δίκαιο εμπλουτίζει και το «οπλοστάσιο» των κυρώσεων. Εκτός από τις ήδη ισχύουσες ποινές, προστίθενται η στέρηση μισθολογικού κλιμακίου για χρονικό διάστημα έως πέντε έτη, η αφαίρεση έως τεσσάρων μισθολογικών κλιμακίων και η απαγόρευση άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου, είτε προσωρινά είτε για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Παράλληλα, σε ορισμένες περιπτώσεις αυξάνονται τα ανώτατα όρια των ποινών που μπορούν να επιβάλουν τα πειθαρχικά όργανα.
Σημαντική καινοτομία αποτελεί η εισαγωγή της πειθαρχικής συνδιαλλαγής. Υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ο υπάλληλος μπορεί να ζητήσει ηπιότερη μεταχείριση, εφόσον το παράπτωμα δεν επισύρει οριστική παύση και δεν έχει προκληθεί οικονομική ζημιά ή αυτή έχει αποκατασταθεί πλήρως.
Από το 2026, τη διαχείριση των νέων πειθαρχικών υποθέσεων αναλαμβάνει το Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα, ένα κεντρικό όργανο με τη συμμετοχή δικαστικών λειτουργών. Το Συμβούλιο θα λειτουργεί σε τριμελή και πενταμελή κλιμάκια, ενώ ειδική σύνθεση θα εξετάζει υποθέσεις ιδιαίτερης βαρύτητας που αγγίζουν το δημόσιο αίσθημα. Τα υφιστάμενα πειθαρχικά συμβούλια προβλέπεται να καταργηθούν από τις αρχές του 2027, με προθεσμία έως το τέλος του 2026 για την εκκαθάριση των εκκρεμών υποθέσεων.
Σύμφωνα με το υπουργείο, στόχος της μεταρρύθμισης είναι η επιτάχυνση των διαδικασιών και η ενίσχυση της διαφάνειας, καθώς μέχρι σήμερα χιλιάδες πειθαρχικές υποθέσεις παρέμεναν σε εκκρεμότητα επί σειρά ετών. Το νέο σύστημα φιλοδοξεί να βάλει τέλος στις χρόνιες καθυστερήσεις και να θεμελιώσει ένα ενιαίο, αυστηρότερο και αποτελεσματικό πλαίσιο λογοδοσίας στο Δημόσιο.
