Συναγερμός στην ενδοχώρα του Ηρακλείου: Χωριά που γερνούν, νέοι που φεύγουν – Μείωση πληθυσμού σε ποσοστά-σοκ
Συρρικνώνονται “εκ των έσω” οι πληθυσμοί των μικρών οικισμών της χώρας, καθώς το δημογραφικού πρόβλημα “χτυπά” αλύπητα το Ηράκλειο. Δύο δήμοι του μεγαλύτερου νομού της Κρήτης συγκεκριμένα έχουν φτάσει στο “κόκκινο” του Δημογραφικού, καταγράφοντας υψηλά ποσοστά γήρανσης του πληθυσμού τους, καθώς οι γεννήσεις τους μειώνονται σωρηδόν και τα “παιδιά” φεύγουν εξίσου γρήγορα.
Το αποτέλεσμα και η πραγματικότητα επί του παρόντος για τους δήμους Βιάννου και Μινώα Πεδιάδας είναι η μείωση κατά 25% του πληθυσμού τους μέσα σε 10 χρόνια.
Στην ίδια κατάσταση με αυτούς τους δύο βρίσκονται 49 άλλοι δήμοι ανά την Ελλάδα, που πασχίζουν να κρατηθούν στον “χάρτη”. Η νέα μελέτη της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος για το Δημογραφικό έδωσε ένα αφυπνιστικό μήνυμα στους Δήμους, οι οποίοι δείχνουν έτοιμοι να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα, καθώς δε χάνουν την αισιοδοξία τους όσον αφορά το μέλλον.
“Αποδεκατίζεται” όσο περνάει ο καιρός η κρητική ύπαιθρος και τα πρόσφατα στοιχεία που δίνει η εν λόγω δημογραφική μελέτη, καθώς και όλες οι ανάλογες έρευνες, είναι η απόδειξη πως οι μικροί οικισμοί χρειάζονται επειγόντως βοήθεια και ενίσχυση για να μην “εξαλειφθούν” από μόνοι τους.
Καθώς τα αστικά κέντρα του νησιού, όπως οι δήμοι Ηρακλείου και Χανίων, παρουσιάζουν ακόμη θετικούς ρυθμούς μεταβολής στο θέμα του Δημογραφικού, είναι εμφανές πλέον πως η ενδοχώρα κινδυνεύει με δημογραφική ερήμωση.
Σε όλη την Κρήτη υπάρχουν δήμοι που κατατάσσονται στις “υψηλής” και “πολύ υψηλής” διακινδύνευσης περιοχές, με τους “επίμαχους” δήμους να βρίσκονται κατά κύριο λόγο σε ορεινές και αγροτικές περιοχές. Στη λίστα συμπεριλαμβάνεται οι δήμοι Αμαρίου και Ανωγείων στο Ρέθυμνο, ο δήμος Καντάνου-Σελίνου στα Χανιά, ενώ στο Ηράκλειο οι δήμοι Γόρτυνας, Βιάννου και Μινώα Πεδιάδας δείχνουν σοβαρές αυξομειώσεις πληθυσμιακά.
Οι δύο τελευταίοι ειδικότερα βρίσκονται στο “κόκκινο” και αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα περιοχών που πλήττονται έντονα και εμπεριστατωμένα από αυτή τη νέα κρίση.
“Ετοιμοπόλεμος” ο Δήμος Μινώα Πεδιάδας
Συγκεκριμένα, ο δήμος Μινώα Πεδιάδας είδε τον πληθυσμό του να μειώνεται κατά 19,4% μεταξύ 2011 και 2021, φτάνοντας τους 14.161 κατοίκους. Ο μέσος όρος ηλικίας είναι τα 44,6 έτη, με τον δείκτη γήρανσης να ανέρχεται σε 210,2, γεγονός που σαφώς αποτυπώνει την αυξανόμενη αναλογία ηλικιωμένων στον πληθυσμό.
Παράλληλα, ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων είναι 46,5%, ενώ η φυσική μεταβολή, διαφορά δηλαδή μεταξύ γεννήσεων και θανάτων, είναι αρνητική, στο -9,9‰.
Στη “Νέα Κρήτη” και το neakriti.gr μίλησε για το θέμα ο δήμαρχος Μινώα Πεδιάδος κ. Βασίλης Κεγκέρογλου, σχολιάζοντας πως τα στατιστικά της καταγραφής σίγουρα δεν είναι ακριβή, καθώς δείχνουν διαφορά από το 2011-2021 στους 3.500 κατοίκους.
«Λόγω του σεισμού και των συνθηκών που επικρατούσαν το 2021, δεν αποτύπωσε σωστά η απογραφή τους κατοίκους, αλλά η σύγκριση θανάτων-γεννήσεων είναι πράγματι δραματική», τόνισε.
Ο κ. Κεγκέρογλου δεν αρνήθηκε να σχολιάσει πως είναι όντως δραματικά τα στοιχεία της γήρανσης του πληθυσμού στον δήμο, πράγμα το οποίο φαίνεται ότι η δημοτική Αρχή γνωρίζει καλά εδώ και καιρό, καθώς έχει ήδη προνοήσει γι’ αυτές τις αλλαγές στον πληθυσμό, με πρόγραμμα που επιδοτεί κάθε οικογένεια που θέλει να αποκτήσει ένα παιδί εντός των “συνόρων” του δήμου Μινώα Πεδιάδος.
Όπως εξήγησε ο ίδιος, «από τον Ιούλιο του 2024 σε κάθε οικογένεια που αποκτά παιδί, ο Δήμος ενισχύει τους γονείς, ανάλογα με την οικονομική τους κατάσταση, με ένα συγκεκριμένο ποσό. Αυτή η πράξη, που “τρέχει” εδώ και ένα ολόκληρο έτος, βρίσκεται στην ολοκλήρωσή της και έχει ήδη προσφέρει αποτελέσματα. Έτσι θα συνεχίσουμε για να ενισχύουμε τους ανθρώπους, αλλά και το Δημογραφικό των οικισμών μας».
Ο Δήμος Βιάννου με τα μάτια στο μέλλον
Ακόμα πιο ανησυχητική είναι η εικόνα στον δήμο Βιάννου, βέβαια, ο οποίος παρουσίασε μείωση πληθυσμού κατά 18,7%, με τον συνολικό αριθμό κατοίκων να περιορίζεται σε μόλις 4.436. Η δημογραφική γήρανση είναι έντονη, καθώς ο δείκτης γήρανσης αγγίζει το 293,2, δηλαδή σχεδόν τρία άτομα άνω των 65 ετών για καθένα άτομο κάτω των 15.
Ο μέσος όρος ηλικίας φτάνει τα 49,4 έτη και η φυσική μεταβολή είναι ιδιαίτερα αρνητική, στο -13,2‰. Ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων φτάνει το 56,1%, καταδεικνύοντας την αυξημένη ανάγκη για φροντίδα και υποστήριξη των μεγαλύτερων σε ηλικία κατοίκων.
Για το πρόβλημα τοποθετήθηκε ο δήμαρχος Βιάννου, κ. Παύλος Μπαριτάκης, ο οποίος έθιξε το θέμα στη ρίζα του: «Οι συνθήκες οι οποίες οδήγησαν στη συρρίκνωση αυτού του πληθυσμού έχουν να κάνουν με τις υποδομές, με τις αποστάσεις από το κέντρο, με την έλλειψη υπηρεσιών. Αυτή η μείωση κατ’ επέκταση οφείλεται στην ελάχιστη στήριξη που δεχόμαστε από την Πολιτεία».
Ο ίδιος συνέχισε καλώντας την Πολιτεία να μεριμνήσει για τους δήμους της: «Η κυβέρνηση και η κάθε κυβέρνηση θα πρέπει να μεριμνά και να προσφέρει σε μικρούς δήμους, όπως η Βιάννος, ώστε ο πολίτης που μένει στη Βιάννο να μη στερείται τίποτα από αυτά που έχει εκείνος του αστικού κέντρου».
Δε φαίνεται όμως να χάνει την αισιοδοξία του ο κ. Μπαριτάκης, καθώς, όπως λέει, έρχεται μία νέα εποχή για τη Βιάννο.
«Δεχόμαστε μεγάλη πίεση στον τουρισμό, η κατάσταση είναι πολύ ρευστή και μέλλει να φέρει πολλές αλλαγές. Πλέον μπαίνουμε σε μία άλλη διαδικασία επενδυτικής πίεσης, που δημιουργούν νέες συνθήκες στην περιοχή. Το αεροδρόμιο ειδικότερα θα δημιουργήσει νέες συνθήκες στην περιοχή, που το βλέπουμε και στην οικιστική ανάπτυξη που αποτυπώνεται από την έντονη οικοδομική δραστηριότητα που υπάρχει, ειδικά στα νότια του δήμου Βιάννου, χωρίς αυτό βέβαια να συνοδεύεται από υποδομές που η Πολιτεία θα έπρεπε να κάνει», τόνισε.
Ο κ. Μπαριτάκης μίλησε συγκεκριμένα για την ανάγκη έργων οδοποιίας και ύδρευσης, χαρακτηρίζοντας την «αδράνεια» της Πολιτείας ως έναν ανασταλτικό παράγοντα, ο οποίος δυσχεραίνει την κατάσταση.
