Ρευματικά νοσήματα: Πώς «χτυπούν» τον πνεύμονα χωρίς να το καταλάβετε – Όσα ειπώθηκαν σε ημερίδα στα Χανιά | Photos

Σημαντική «πληγή» για την υγεία αποτελούν τα ρευματικά νοσήματα, επηρεάζοντας την ποιότητα ζωής χιλιάδων ανθρώπων, τα οποία δεν περιορίζονται μόνο στις αρθρώσεις, αλλά μπορούν να επηρεάσουν και ζωτικά όργανα, με τον πνεύμονα να αποτελεί μία από τις πιο συχνές εξωαρθρικές εντοπίσεις.

Είναι χαρακτηριστικό ότι παθήσεις όπως η Ρευματοειδής αρθρίτιδα και ο Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος εμφανίζουν πνευμονική συμμετοχή σε ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών — περίπου 10% για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα και έως 10–15% για τον λύκο — εκδηλούμενη με διαφορετικές μορφές, όπως πνευμονική ίνωση ή πλευριτικές συλλογές (υγρό στον πνεύμονα). Αν και οι εκδηλώσεις αυτές δεν είναι αποκλειστικές των ρευματοπαθειών, η έγκαιρη αναγνώρισή τους είναι κρίσιμη για την πορεία της νόσου.

Αυτά επισημάνθηκαν στην εκδήλωση «Πνευμονικοί νόσοι – Πνευμονική Ίνωση» που διοργάνωσε το απόγευμα της Τετάρτης ο Σύλλογος Ρευματοπαθών Κρήτης, στη συνεδριακή αίθουσα της Συνεταιριστικής Τράπεζας Χανίων.

Στην Κρήτη ο Σύλλογος Ρευματοπαθών αριθμεί 1.100 μέλη, αριθμός που κάθε χρόνο αυξάνονται.

Οι ειδικοί τόνισαν ότι τα τελευταία χρόνια, τα διαγνωστικά δεδομένα έχουν βελτιωθεί σημαντικά, με την αξονική τομογραφία θώρακος υψηλής ευκρίνειας και τις σύγχρονες λειτουργικές δοκιμασίες, όπως η σπιρομέτρηση και η μέτρηση της διαχυτικής ικανότητας, να επιτρέπουν την πρώιμη ανίχνευση και την ακριβέστερη εκτίμηση της πνευμονικής προσβολής. Αυτό δίνει τη δυνατότητα για πιο στοχευμένες θεραπευτικές παρεμβάσεις και καλύτερη παρακολούθηση της εξέλιξης της νόσου.

Oμιλητές της εκδήλωσης ήταν η Αικατερίνη Πατερομιχελάκη, ρευματολόγος, Ειδικευμένη στη Ρευματολογική Κλινική ΠΑΓΝΗ, και ο Στυλιανός Βιττωράκης, Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Συντονιστής ομάδας Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας.

Αναλυτικότερα, για το «πώς σχετίζονται τα ρευματολογικά νοσήματα με τους πνεύμονες»; μίλησε η ρευματολόγος κα Πατερομιχελάκη Αικατερίνη, η οποία εξήγησε πως τα ρευματικά νοσήματα είναι συστηματικά νοσήματα, που σημαίνει ότι η φλεγμονή δεν περιορίζεται μόνο στις αρθρώσεις. Μπορεί να πάει και στον πνεύμονα, μπορεί να πάει στην καρδιά, μπορεί να πάει και στα μάτια.

Ο οργανισμός «στρέφεται» εναντίον του εαυτού του, και αυτό δεν αφορά μόνο τις αρθρώσεις αλλά και άλλα όργανα. Ένα από αυτά τα όργανα είναι ο πνεύμονας, στον οποίο συνήθως μπορεί να δημιουργηθεί πνευμονική ίνωση, δηλαδή φλεγμονές.

Τα συμπτώματα – Τι να προσέξετε

Σύμφωνα με την κα Πατερομιχελάκη, τα συμπτώματα είναι δυσκολία στην αναπνοή, δηλαδή δύσπνοια — αρχικά σε δραστηριότητες όπως το ανέβασμα σκάλας ή ανηφόρας — βήχας, είτε ξηρός είτε με φλέματα, κόπωση και αίσθημα βάρους στο στήθος.

Όταν κάποιος εμφανίζει αυτά τα συμπτώματα και έχει κάποιο ρευματικό νόσημα, τότε ο γιατρός τον αξιολογεί και κρίνει αν χρειάζεται να επισκεφθεί πνευμονολόγο και να κάνει εξετάσεις, όπως αξονική τομογραφία θώρακος ή σπιρομέτρηση, ώστε να διαπιστωθεί αν υπάρχουν ενδείξεις πνευμονικής ίνωσης.

Τα πιο συνηθισμένα είναι η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η οποία μπορεί να προσβάλλει τον πνεύμονα σε ένα ποσοστό περίπου 10%, και το σύνδρομο Sjögren, που επίσης σε ένα 10–15% μπορεί να έχει πνευμονική συμμετοχή. Άλλα συχνά ρευματικά νοσήματα είναι η ψωριασική αρθρίτιδα, η οποία δεν προσβάλλει συχνά τον πνεύμονα.

Υπάρχουν και πιο σπάνια νοσήματα, όπως το σκληρόδερμα και οι φλεγμονώδεις μυοπάθειες, τα οποία είναι πιο σοβαρά και σε ορισμένες περιπτώσεις — περίπου σε 1 στους 2 ή 1 στους 3 ασθενείς — μπορεί να προσβάλλουν τον πνεύμονα.

Όπως επεσήμανε η ρευματολόγος, η καλύτερη πρόληψη είναι η σωστή και αποτελεσματική θεραπεία του υποκείμενου νοσήματος.

Μην το αγνοείτε: Πότε η δύσπνοια δεν είναι απλά κούραση – Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο για πνευμονικές επιπλοκές

Σχετικά με την προσβολή του πνεύμονα στα ρευματικά νοσήματα από την πλευρά του Πνευμονολόγου, μίλησε ο πνευμονολόγος Βιττωράκης Κ. Στυλιανός,

Όπως εξήγησε, είναι συχνό να προσβάλλονται και τα πνευμόνια, ανάλογα με το νόσημα. Κάθε ρευματικό νόσημα έχει διαφορετικό τρόπο προσβολής του πνεύμονα και διαφορετικά είδη εκδηλώσεων. Για παράδειγμα, η συστηματική σκλήρυνση κάνει πολύ συχνά ίνωση ή να προκαλέσει πνευμονική υπέρταση. Ο λύκος και η ρευματοειδής αρθρίτιδα κάνουν πιο συχνά πνευμονικές συλλογές σε σχέση με άλλα νοσήματα. Είναι διαφορετικά τα είδη προσβολής, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι όταν κάποιος εμφανίσει μία συγκεκριμένη πνευμονική εκδήλωση πάσχει απαραίτητα από ένα συγκεκριμένο ρευματικό νόσημα.

Όλες αυτές οι εκδηλώσεις δεν εμφανίζονται μόνο στα ρευματικά νοσήματα, αλλά και σε άλλες καταστάσεις. Για παράδειγμα, πλευριτικό υγρό μπορεί να εμφανιστεί και σε μια λοίμωξη ή σε καρδιακή ανεπάρκεια. Δεν είναι «προνόμιο» των ρευματοπαθειών αυτές οι εκδηλώσεις.

Τώρα, αν κάποιος εμφανίσει δύσπνοια, που είναι το πιο συχνό σύμπτωμα σε ασθενή με πνευμονική προσβολή, είναι δουλειά του γιατρού να διαγνώσει αν πρόκειται για πρωτοπαθές πνευμονικό νόσημα ή για εκδήλωση ενός ρευματικού νοσήματος. Σίγουρα, όταν κάποιος πάσχει από ένα ήδη διαγνωσμένο ρευματικό νόσημα, η διαγνωστική προσέγγιση θα είναι τέτοια ώστε να αποκλειστεί συμμετοχή του πνεύμονα από το αυτοάνοσο νόσημα. Και φυσικά, πρέπει να γνωρίζουμε ότι οι άνθρωποι με αυτοάνοσα νοσήματα μπορεί να εμφανίσουν και κοινές παθήσεις, όπως όλος ο πληθυσμός, σημείωσε ο κ. Βιττωράκης.

Νέα διαγνωστικά “όπλα”: Πώς εντοπίζεται νωρίς η πνευμονική βλάβη

Αναφερόμενος στα διαγνωστικά “όπλα” ο Χανιώτης πνευμονολόγος αναφέρθηκε στην αξονική τομογραφία θώρακος, μία βασική εξέταση, γιατί δείχνει με μεγάλη λεπτομέρεια το είδος της προσβολής.

Επίσης υπάρχουν λειτουργικές δοκιμασίες του πνεύμονα, που πραγματοποιούνται από πνευμονολόγους και δείχνουν σε ποιο σημείο έχει γίνει η προσβολή και σε ποιο βαθμό. Για παράδειγμα, η σπιρομέτρηση δείχνει αν υπάρχει δυσκολία στη ροή του αέρα στους πνεύμονες. Η διαχυτική ικανότητα του πνεύμονα δείχνει αν έχει επηρεαστεί η βασική λειτουργία του πνεύμονα, δηλαδή η ανταλλαγή των αερίων. Ένας ασθενής με μειωμένη διαχυτική ικανότητα σημαίνει ότι ο πνευμονικός ιστός έχει χάσει σε κάποιο βαθμό τη λειτουργικότητά του. Αυτό είναι πολύ σημαντικό, γιατί καθοδηγεί τις θεραπευτικές αποφάσεις αλλά και την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας.

Μία άλλη εξέταση είναι η μέτρηση των στατικών πνευμονικών όγκων. Όταν ο πνεύμονας εμφανίζει ίνωση, σε κάποιο βαθμό συρρικνώνεται και δεν μπορεί να κρατήσει μεγάλο όγκο αέρα. Αυτό αποτυπώνεται σε αυτές τις εξειδικευμένες εξετάσεις. Τέλος, υπάρχουν και εξετάσεις που γίνονται πριν από την έναρξη ανοσοκατασταλτικής θεραπείας. Για παράδειγμα, γίνεται έλεγχος για φυματίωση, ώστε αν χρειάζεται να δοθεί προφυλακτική αγωγή πριν ξεκινήσει η θεραπεία για το αυτοάνοσο νόσημα.

Το μέλος του Συλλόγου Ρευματοπαθών Κρήτης, Ελπίδα Τσουρλιδάκη, επεσήμανε ότι η εκδήλωση έγινε στο πλαίσιο του προγραμματισμού ενημέρωσης κοινού για το 2026, λαμβάνοντας υπ’ όψιν το πλήθος συννοσηροτήτων που προκαλούν τα ρευματικά νοσήματα στους ασθενείς, και εστιάζοντας στα προβλήματα που παρουσιάζονται στους πνεύμονες. «Είμαστε πάντα υποψιασμένοι ότι έχοντας ρευματοπάθεια μπορεί να συμβεί και κάτι άλλο κι αμέσως πρέπει να απευνθούμε στον γιατρό μας».

Ελένη Φουντουλάκη – zarpanews.gr