«Λευκά Όρη» – Ένα ντοκιμαντέρ για την Αντίσταση στην Κρήτη, το αντάρτικο και τις φυλακές Ιτζεδίν στα Χανιά

Το ντοκιμαντέρ «Λευκά Όρη» του Αλέξανδρου Παπαθανασίου προβάλλεται στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος το Σαββατοκύριακο 2-3 Μαϊου. Στο ντοκιμαντέρ φωτίζεται μια από τις πιο σκληρές και καθοριστικές περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας: η Αντίσταση στην Κρήτη και τα τραύματα του Εμφυλίου.

Ο κινηματογραφιστής και σκηνοθέτης Αλέξανδρος Παπαθανασίου ταξιδεύει στα Λευκά Όρη, αναζητώντας τα ίχνη μιας ζωής που σφραγίστηκε από τον αγώνα και την επιβίωση. Μέσα από τη μαρτυρία του Λευτέρη Ηλιάκη, αντάρτη στην Κατοχή με το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και πολιτικό κρατούμενο για σχεδόν δύο δεκαετίες, αναδύονται τα φαντάσματα ενός αμείλικτου πολέμου, υπενθυμίζοντας το τίμημα της σύγκρουσης αλλά και τη δύναμη της ανθρώπινης αντοχής.

Κατά την διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, τα Λευκά Όρη θα αποτελέσουν τον προμαχώνα της κρητικής Αντίστασης ενάντια στην ναζιστική Κατοχή, εφαλτήριο για τους αντάρτες του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, οι οποίοι με τα σαμποτάζ τους προκαλούν ισχυρά πλήγματα.

Ο σκηνοθέτης Αλέξανδρος Παπαθανασίου, με έδρα το Λονδίνο, χρειάστηκε πάνω από δέκα χρόνια για να ολοκληρώσει αυτό το έργο. Πηγαινοερχόταν στην Κρήτη, χτίζοντας μια βαθιά προσωπική σχέση με τον Ηλιάκη, καταγράφοντας τη μαρτυρία του μέχρι και τον θάνατό του το 2017.

Το αποτέλεσμα είναι ένα ντοκιμαντέρ έντονα βιωματικό, που δεν περιορίζεται στην απλή παράθεση γεγονότων, αλλά αγγίζει την ουσία της θυσίας και της πίστης σε ιδανικά.

Από τα λημέρια του ΕΛΑΣ στις φυλακές Ιτζεδίν

Η κάμερα ακολουθεί τον ηλικιωμένο πια αγωνιστή στα άγρια τοπία των Λευκών Ορέων, εκεί που η Αντίσταση βρήκε το ορμητήριό της. Συγκλονιστική είναι η ξενάγηση στο Μιτάτο των Βίγλιδων, το θρυλικό λημέρι του ΕΛΑΣ, αλλά και η επιστροφή στις φυλακές Ιτζεδίν. Εκεί, ο Ηλιάκης και ο συγκρατούμενός του, Γιώργος Μωραΐτης, ανασύρουν μνήμες από την αντικομμουνιστική προπαγάνδα της δεκαετίας του ’50 και τα ψυχολογικά βασανιστήρια των κρατουμένων.

Μέσα από τις αφηγήσεις, «ζωντανεύουν» μορφές-θρύλοι της Κρήτης η αγωνίστρια Βαγγελιώ Κλάδου, οι «αλύγιστοι» Γιώργης Τζομπανάκης και Σπύρος Μπλαζάκης, που έζησαν επικηρυγμένοι στα βουνά για 35 ολόκληρα χρόνια και ο Βιγλοθοδωρής, ο «άρχοντας του Φαραγγιού της Σαμαριάς», που έγινε δημοτικό τραγούδι.

Tο ντοκιμαντέρ ενσωματώνει σπάνιο αρχειακό υλικό, ενώ ο ιστορικός Γιώργος Μαργαρίτης, σκιαγραφεί γλαφυρά το ιστορικό πλαίσιο και συμπληρώνει τα κενά. «Στην Κρήτη οι κομμουνιστές από κάτοικοι χωριών γίνονται κάτοικοι σπηλαίων…», λέει. Στα βουνά οι συνθήκες είναι εξαιρετικά δύσκολες, αλλά το φρόνημα των Κρητικών ατρόμητο.

Η ταινία προβλήθηκε σε πολυάριθμα φεστιβάλ, όπως το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, ενώ διακρίθηκε στα Φεστιβάλ Χανίων (Ειδική Μνεία) και Ιεράπετρας (2ο Βραβείο). Επίσης απέσπασε το βραβείο κοινού (Audience Favorite) στο Workers Unite Film Festival στις ΗΠΑ.

Ποιος είναι ο Αλέξανδρος Παπαθανασίου

Ο Αλέξανδρος Παπαθανασίου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1980 και σπούδασε σκηνοθεσία ντοκιμαντέρ και παραγωγή τηλεόρασης στην Ηνωμένο Βασίλειο. Εργάζεται ως κινηματογραφιστής και παραγωγός εκπαιδευτικού περιεχομένου για το Imperial College του Λονδίνου. Η φιλμογραφία του περιλαμβάνει το ντοκιμαντέρ μικρού μήκους Προοπτικές (Perspectives) , ένα πορτραίτο του Κώστα Καζάκου (το οποίο έλαβε τιμητικό βραβείο στο London Film Festival) και το An Uncertain Future, για την κατάσταση των Σύριων προσφύγων στην Ελλάδα.

Πληροφορίες προβολών: Ταινιοθήκη της Ελλάδος – Σάββατο 2 και Κυριακή 3 Μαϊου, 17.30

Οι προβολές θα πραγματοποιηθούν παρουσία του σκηνοθέτη