Η Σούδα ο «μοναδικός λιμένας βαθέων υδάτων στη Μεσόγειο ικανός να εξυπηρετήσει τα μεγαλύτερα αμερικανικά αεροπλανοφόρα» – Τι αναφέρει νομοσχέδιο των ΗΠΑ

Ο στρατηγικός ρόλος της Κρήτης και ιδιαίτερα του κόλπου της Σούδας επιβεβαιώνεται και ενισχύεται θεσμικά μέσα από νέο νομοσχέδιο που κατατέθηκε στο Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών. Το σχέδιο νόμου, το οποίο φέρει τον τίτλο «Νόμος Συνεργασίας Αμερικανο-Ελληνο-Ισραηλινού Εταιρικού Σχήματος για την Καταπολέμηση της Τρομοκρατίας και τη Θαλάσσια Ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο του 2025», θέτει τη βάση για συστηματική και πολυεπίπεδη συνεργασία στο πλαίσιο του σχήματος «3+1» — ΗΠΑ, Ισραήλ, Ελλάδα και Κυπριακή Δημοκρατία.

Στο επίκεντρο του σχεδίου νόμου βρίσκεται η Ναυτική Βάση της Σούδας στην Κρήτη, η οποία χαρακτηρίζεται ρητά ως ο «μοναδικός λιμένας βαθέων υδάτων στη Μεσόγειο ικανός να εξυπηρετήσει τα μεγαλύτερα αμερικανικά αεροπλανοφόρα». Η γεωστρατηγική της τοποθεσία «στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Αφρικής και Ασίας», σύμφωνα με το κείμενο του νομοσχεδίου, καθιστά τη Σούδα καθοριστικό σημείο στήριξης της ναυτικής παρουσίας των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο από το 1969 έως και σήμερα.

Το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ αναγνωρίζει την Ελλάδα ως «ηγέτιδα δύναμη στην περιοχή» και «σημαντικό εταίρο στην προώθηση της περιφερειακής ασφάλειας και σταθερότητας», με τη Σούδα να αποτελεί διαχρονικά σύμβολο αυτής της συνεργασίας.

Νέα εκπαιδευτικά προγράμματα στη Σούδα με χρηματοδότηση $6,5 εκατομμυρίων

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στο Άρθρο 9 του νομοσχεδίου, το οποίο προβλέπει τη δημιουργία νέου προγράμματος εκπαίδευσης για τη θαλάσσια ασφάλεια με την ονομασία “TRIREME” (Training and Readiness Initiative for Regional Eastern Mediterranean Enforcement). Το πρόγραμμα αυτό θα υλοποιηθεί στη Ναυτική Βάση της Σούδας, με τη συγκατάθεση της Ελληνικής Κυβέρνησης, και θα στοχεύει στην ενίσχυση της διαλειτουργικότητας και της συνεργασίας μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ, Ελλάδας και Κύπρου στον κρίσιμο τομέα της θαλάσσιας επιτήρησης.

Για την εφαρμογή της πρωτοβουλίας προβλέπεται:

Ετήσια χρηματοδότηση ύψους 1,5 εκατ. δολαρίων για την περίοδο 2026–2029.

Επιπλέον κονδύλι 5 εκατ. δολαρίων για τη δημιουργία νέων εγκαταστάσεων και αγορά εξοπλισμού στη Σούδα, σε συνεργασία με το Υπουργείο Άμυνας της Ελλάδας.

Η χρηματοδότηση αυτή εντάσσεται στο συνολικό πακέτο υποστήριξης προς την Ελλάδα, το οποίο περιλαμβάνει και επιπλέον 2 εκατομμύρια δολάρια ετησίως για τις ίδιες χρονιές (2026–2029) για την υποστήριξη στρατηγικών εγκαταστάσεων και δράσεων.

Η Σούδα ως δομή εκπαίδευσης του «3+1»

Το νομοσχέδιο καθιερώνει τη Σούδα όχι μόνο ως επιχειρησιακή βάση αλλά και ως εκπαιδευτικό πυλώνα για τις χώρες του «3+1». Προβλέπεται η χρήση της βάσης για διακρατικά προγράμματα εκπαίδευσης στη θαλάσσια ασφάλεια που θα απευθύνονται σε στελέχη υπουργείων, στρατιωτικών υπηρεσιών και επιχειρησιακών διοικήσεων. Τα προγράμματα αυτά θα περιλαμβάνουν υποχρεωτικά εκπαίδευση στη «νομιμότητα και στον σεβασμό της πολιτικής εξουσίας» κάθε συμμετέχουσας χώρας.

Η Σούδα έτσι μετατρέπεται σε κόμβο ανταλλαγής τεχνογνωσίας και προώθησης της διαλειτουργικότητας, ενσωματωμένη πλήρως στη νέα δομή εκπαίδευσης και στρατηγικού διαλόγου που προωθείται από τις ΗΠΑ.

Το νομοσχέδιο επισημαίνει ότι η Ελλάδα:

Ξεπερνά σταθερά το όριο του 2% του ΑΕΠ σε αμυντικές δαπάνες, με 3,08% το 2024 – το υψηλότερο μεταξύ των μελών του ΝΑΤΟ.

Φιλοξενεί κρίσιμες ΝΑΤΟϊκές δομές στην Κρήτη όπως το NAMFI (Κέντρο Εκτόξευσης Πυραύλων), το NMIOTC (Κέντρο Εκπαίδευσης Ναυτικών Επιχειρήσεων Διακοπής) και το IAMD COE (Κέντρο Αριστείας Ολοκληρωμένης Αεράμυνας και Αντιπυραυλικής Άμυνας).

Συμμετέχει σε περισσότερες από 15 κοινές στρατιωτικές ασκήσεις ετησίως με τις ΗΠΑ.

Επιπλέον, το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ κατατάσσει την Ελλάδα ως «σταθερό και αξιόπιστο εταίρο στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας», τονίζοντας τη βελτίωση στις ανταλλαγές πληροφοριών και τη συνεργασία μέσω του Κοινού Προγράμματος Ασφαλείας.

Στοχευμένη εμβάθυνση της ναυτικής συνεργασίας

Η πολιτική των ΗΠΑ, όπως διατυπώνεται ρητά στο Άρθρο 4 του νομοσχεδίου, είναι να ενισχύσουν τη στήριξη προς τη Σούδα μέσω επιπλέον εκπαιδευτικών πρωτοβουλιών και κοινών επιχειρησιακών δράσεων στους τομείς της θαλάσσιας επιτήρησης και της καταπολέμησης της τρομοκρατίας.

Η Σούδα ορίζεται ως βασικός επιχειρησιακός κόμβος στο πλαίσιο της νέας Διακυβερνητικής Ομάδας Συνεργασίας για την Ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο, με τακτικές συναντήσεις εκπροσώπων των τεσσάρων χωρών και κοινό σχεδιασμό δράσεων ασφάλειας.

Η ελληνοκουβανέζα βουλευτής του Ρεπουμπλικανικού κόμματος πίσω από το νομοσχέδιο

Σημειώνουμε ότι το νομοσχέδιο για την ενίσχυση της τριμερούς συνεργασίας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ με τις ΗΠΑ, γνωστή ως «3+1» φέρνει στο Κογκρέσο h ελληνοκουβανέζα βουλευτής του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, Nicole Malliotakis, που εκπροσωπεί την 11η εκλογική περιφέρεια της Νέας Υόρκης (NY-11).

Η Malliotakis υπέβαλε στις 31 Μαρτίου 2025 στη Βουλή των Αντιπροσώπων το νομοσχέδιο H.R. 2510 με τίτλο «The American-Hellenic-Israeli Eastern Mediterranean Counterterrorism & Maritime Security Partnership Act of 2025». Η πρόταση νομοθετικής ρύθμισης στοχεύει στη θεσμική εμβάθυνση της στρατηγικής συνεργασίας στον τομέα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας και της θαλάσσιας ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο, με άμεσες επιπτώσεις σε στρατιωτικές βάσεις και δομές όπως η Σούδα στην Κρήτη.

Χρηματοδοτική στήριξη από το φιλοϊσραηλινό λόμπι

Σύμφωνα με τα επίσημα δεδομένα του οργανισμού trackaipac, η Nicole Malliotakis έχει λάβει $250.575 από φιλοϊσραηλινές οργανώσεις λόμπι έως τις 20 Μαρτίου 2025.

Το ποσό αυτό την κατατάσσει ανάμεσα στους κορυφαίους αποδέκτες πολιτικής χρηματοδότησης από οργανώσεις που προωθούν τη στρατηγική ατζέντα του Ισραήλ στις ΗΠΑ, γεγονός που προκαλεί ερωτήματα και πολιτικές συζητήσεις για την επιρροή των λόμπι στη νομοθετική δραστηριότητα.

Στήριξη από αμφίπλευρους συνυπογράφοντες

Το νομοσχέδιο πάντως H.R.2510 χαίρει ήδη ευρείας αποδοχής, καθώς συγκεντρώνει διψήφιο αριθμό συνυπογραφών από βουλευτές και των δύο κομμάτων, γεγονός που το καθιστά ένα από τα πλέον ισχυρά δικομματικά εγχειρήματα στον τομέα της εθνικής ασφάλειας και της εξωτερικής πολιτικής για την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Συνυπογράφοντες (Co-leads):

Thomas H. Kean Jr. (Ρεπουμπλικανός, NJ-7)

Dan Goldman (Δημοκρατικός, NY-10)

Josh Gottheimer (Δημοκρατικός, NJ-5)

Η διακομματική στήριξη αναδεικνύει τον αυξανόμενο γεωστρατηγικό ρόλο του σχήματος «3+1», το οποίο ενισχύεται θεσμικά από το νομοθετικό πλαίσιο και λειτουργεί ως άξονας της πολιτικής των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ακολουθεί ολόκληρο το νομοσχέδιο όπως έχει κατατεθεί:

Για την ενίσχυση της συνεργασίας και της εκπαίδευσης στον τομέα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας και της θαλάσσιας ασφάλειας στο πλαίσιο της δομής «3+1» μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ισραήλ, της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας.

ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ

31 Μαρτίου 2025

Η κ. Malliotakis (εκ μέρους της ίδιας, του κ. Kean, του κ. Gottheimer και του κ. Goldman της Νέας Υόρκης) υπέβαλε το ακόλουθο σχέδιο νόμου, το οποίο παραπέμφθηκε στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων και, επιπλέον, στην Επιτροπή Ενόπλων Δυνάμεων, για χρονικό διάστημα που θα καθοριστεί μεταγενέστερα από τον Πρόεδρο της Βουλής, σε κάθε περίπτωση για την εξέταση των διατάξεων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της εκάστοτε επιτροπής.

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ

Για την ενίσχυση της συνεργασίας και της εκπαίδευσης στον τομέα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας και της θαλάσσιας ασφάλειας στο πλαίσιο της δομής «3+1» μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ισραήλ, της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Ψηφίζεται από τη Γερουσία και τη Βουλή των Αντιπροσώπων των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής σε Κογκρέσο συναθροισμένες, τα εξής:

Άρθρο 1. Σύντομος τίτλος.

Ο παρών Νόμος μπορεί να αναφέρεται ως:

«Νόμος Συνεργασίας Αμερικανο-Ελληνο-Ισραηλινού Εταιρικού Σχήματος για την Καταπολέμηση της Τρομοκρατίας και τη Θαλάσσια Ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο του 2025».

Άρθρο 2. Σκοπός.

Σκοπός του παρόντος Νόμου είναι η ενίσχυση της συνεργασίας και της εκπαίδευσης στον τομέα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας και της θαλάσσιας ασφάλειας στο πλαίσιο της δομής «3+1» μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ισραήλ, της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Άρθρο 3. Διαπιστώσεις.

Το Κογκρέσο διαπιστώνει τα εξής:

Το Ισραήλ έχει χαρακτηριστεί από το 1987, βάσει της αμερικανικής νομοθεσίας, ως σημαντικός μη-ΝΑΤΟϊκός σύμμαχος, και η συνεργασία του με τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι κρίσιμη για την προστασία των αμερικανικών συμφερόντων στην Ανατολική Μεσόγειο και τις γύρω περιοχές.

Το Υπουργείο Εξωτερικών περιγράφει το Ισραήλ ως «εξαιρετικό εταίρο των Ηνωμένων Πολιτειών» με έναν «αδιάσπαστο δεσμό» που «ποτέ δεν ήταν ισχυρότερος».

Η μακροχρόνια ισχύς της σχέσης ΗΠΑ–Ισραήλ αποδεικνύεται από το ιστορικό γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν η πρώτη χώρα που αναγνώρισε επίσημα το Ισραήλ ως κράτος το 1948 και η πρώτη που αναγνώρισε την Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσά του το 2017.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν αλληλέγγυες προς το Ισραήλ μετά την τρομοκρατική επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023, που διαπράχθηκε από τη Χαμάς και χαρακτηρίστηκε από το Υπουργείο Εξωτερικών ως «η φονικότερη τρομοκρατική επίθεση στην 75ετή ιστορία του Ισραήλ», η οποία περιελάμβανε τον θάνατο περισσότερων από 44 Αμερικανών – τον μεγαλύτερο αριθμό θυμάτων από τρομοκρατική επίθεση μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001 – και την απαγωγή δώδεκα ακόμη Αμερικανών.

Το Υπουργείο Εξωτερικών επισημαίνει ότι «η υποστήριξη στην ασφάλεια του Ισραήλ αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής», όπως αποδεικνύεται από τη σταθερή υποστήριξη που έχει παράσχει η Ουάσινγκτον στο Τελ Αβίβ διαχρονικά.

1. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ έχουν υπογράψει πολυάριθμες συμφωνίες αμυντικής συνεργασίας, όπως:

   • τη Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Βοήθειας (1952),

   • τη Συμφωνία Γενικής Ασφάλειας Πληροφοριών (1982),

   • τη Συμφωνία Αμοιβαίας Υποστήριξης σε Θέματα Λογιστικής Υποδομής (1991),

   • και τη Συμφωνία Καθεστώτος Δυνάμεων (1994).

2. Οι Ηνωμένες Πολιτείες συμμετέχουν σε κοινές στρατιωτικές ασκήσεις με το Ισραήλ, όπως οι Juniper Oak και Juniper Falcon.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ διεξάγουν στρατηγικό διάλογο που περιλαμβάνει συντονισμό για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας.

(9) Η Ελλάδα είναι σύμμαχος στο πλαίσιο του Οργανισμού Βορειοατλαντικού Συμφώνου (ΝΑΤΟ) και υπερβαίνει σταθερά την υποχρέωσή της για αμυντικές δαπάνες ύψους 2% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) της ετησίως. Το 2021, η Ελλάδα δαπάνησε το υψηλότερο ποσοστό του πραγματικού ΑΕΠ της για άμυνα από κάθε άλλη χώρα του ΝΑΤΟ. Το 2024, η Ελλάδα δαπάνησε το 3,08% του πραγματικού ΑΕΠ της για άμυνα και εξακολουθεί να κατατάσσεται μεταξύ των υψηλότερων χωρών του ΝΑΤΟ.

Η σημαντική της συνεισφορά στη Συμμαχία, συμπεριλαμβανομένης της φιλοξενίας του ΝΑΤΟϊκού Κέντρου Εκτόξευσης Πυραύλων (NAMFI), του Κέντρου Εκπαίδευσης Ναυτικών Επιχειρήσεων Διακοπής (NMIOTC) και του Κέντρου Αριστείας Ολοκληρωμένης Αεράμυνας και Αντιπυραυλικής Άμυνας του ΝΑΤΟ (IAMD COE), οδήγησε το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ να χαρακτηρίσει την Ελλάδα ως «βασικό σύμμαχο του ΝΑΤΟ».

(10) Η Ελλάδα συνεχίζει να υποστηρίζει την αμερικανική θαλάσσια ασφάλεια φιλοξενώντας τη ναυτική εγκατάσταση των ΗΠΑ Naval Support Activity στον Κόλπο της Σούδας στην Κρήτη, που αποτελεί το μοναδικό λιμάνι βαθέων υδάτων στη Μεσόγειο ικανό να εξυπηρετήσει τα μεγαλύτερα αεροπλανοφόρα των ΗΠΑ.

(11) Το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ περιγράφει την Ελλάδα ως «ηγέτιδα δύναμη στην περιοχή» και «σημαντικό εταίρο των Ηνωμένων Πολιτειών στην προώθηση της περιφερειακής ασφάλειας και σταθερότητας», με σημαντική «γεωγραφική θέση στο σταυροδρόμι των Δυτικών Βαλκανίων, της Βόρειας Αφρικής, της Μέσης Ανατολής και της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ», γεγονός που καθιστά την Ελλάδα «ιδιαίτερα σημαντικό στρατηγικό σύμμαχο».

(12) Το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ έχει δηλώσει ότι η Ελλάδα «μοιράζεται μια βαθιά και σταθερή εταιρική σχέση ασφαλείας» με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

(13) Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ελλάδα έχουν συνάψει συμφωνίες αμυντικής συνεργασίας, όπως:

• Η Γενική Συμφωνία για την Ασφάλεια Στρατιωτικών Πληροφοριών (GSOMIA) του 1986,

• Η Συμφωνία Βιομηχανικής Αμυντικής Συνεργασίας (DICA) του 1986,

• Η Συμφωνία Καθεστώτος Δυνάμεων του ΝΑΤΟ (SOFA) του 1951,

• Η Ολοκληρωμένη Τεχνική Συμφωνία (CTA) του 2001,

• και η Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (MDCA) του 1990 (η οποία επικαιροποιήθηκε το 2019 και το 2021).

Άρθρο 7. Διακυβερνητική Ομάδα Συνεργασίας για την Ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο μεταξύ Ισραήλ, Ελλάδας, Κύπρου και Ηνωμένων Πολιτειών

(α) Ίδρυση.— Ιδρύεται ομάδα με την ονομασία «Διακυβερνητική Ομάδα Συνεργασίας για την Ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο μεταξύ Ισραήλ, Ελλάδας, Κύπρου και Ηνωμένων Πολιτειών», η οποία θα λειτουργεί ως εκτελεστικό υποσύνολο ασφαλείας της δομής «3+1».

(β) Μέλη.— Η ομάδα αυτή θα περιλαμβάνει έναν εκπρόσωπο από κάθε ένα από τα παρακάτω υπουργεία των ΗΠΑ:

1. Υπουργείο Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών, διοριζόμενο από τον Υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ
   (Ο ρόλος αυτός μπορεί να ανατεθεί και σε υφιστάμενο στέλεχος του Υπουργείου)

2. Υπουργείο Άμυνας των Ηνωμένων Πολιτειών, διοριζόμενο από τον Υπουργό Άμυνας των ΗΠΑ
   (Ο ρόλος μπορεί να ανατεθεί και σε υπάρχον στέλεχος του Υπουργείου)

3. Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών, διοριζόμενο από τον Υπουργό Εσωτερικής Ασφάλειας
   (Ο ρόλος μπορεί να ανατεθεί και σε υπάρχον στέλεχος του Υπουργείου)

(γ) Συναντήσεις.— Τουλάχιστον δύο φορές ετησίως, η ομάδα θα συναντάται με κυβερνητικά στελέχη από το Ισραήλ, την Κύπρο και την Ελλάδα για την εξέταση θεμάτων σχετικών με την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και τη θαλάσσια ασφάλεια.