Η σφαγή στο Κοντομαρί – Το πρώτο έγκλημα πολέμου των Ναζί έγινε στα Χανιά
Η Κρήτη έχει καταγραφεί στην Ιστορία όχι μόνο για τη σθεναρή της αντίσταση, αλλά και για τις αιματηρές πληγές που της άφησαν οι κατακτητές.
Στις 2 Ιουνίου 1823, στο πλαίσιο της Κρητικής επανάστασης, οι Έλληνες αγωνιστές πέτυχαν μια από τις πιο σημαντικές νίκες απέναντι στους Οθωμανούς κατακτητές.
Στο στενό της Κανδάνου, κοντά στα Χανιά, Κρήτες μαχητές κατάφεραν να αποκρούσουν και να νικήσουν τις υπέρτερες οθωμανικές δυνάμεις.
Η νίκη αυτή είχε ιδιαίτερη συμβολική και στρατηγική αξία, καθώς ενίσχυσε το ηθικό των επαναστατών και ανέδειξε τη σημασία της ενδοχώρας στη διατήρηση της αντίστασης.
Περίπου έναν αιώνα αργότερα, στην ίδια περιοχή των Χανίων, η Κρήτη θα γινόταν ξανά πεδίο μαρτυρίου και ηρωικής αντίστασης, αυτή τη φορά απέναντι στους ναζί.
Στις 2 Ιουνίου 1941, το μικρό χωριό Κοντομαρί έμεινε για πάντα χαραγμένο στη συλλογική μνήμη ως τόπος της πρώτης μαζικής εκτέλεσης αμάχων από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής στην Ευρώπη.
Μετά τη Μάχη της Κρήτης, οι Ναζί, εξοργισμένοι από την αντίσταση των ντόπιων κατοίκων και τις βαριές απώλειες που είχαν υποστεί, εξαπέλυσαν μια σειρά από αντίποινα. Στο Κοντομαρί, οι Γερμανοί συγκέντρωσαν 23 άνδρες του χωριού και τους εκτέλεσαν εν ψυχρώ, παρουσία των οικογενειών τους. Το φρικιαστικό γεγονός φωτογραφήθηκε από τον Γερμανό λοχία Φραντς-Πέτερ Βάιξλερ, οι εικόνες του οποίου θα γίνονταν ιστορικό ντοκουμέντο για τα εγκλήματα των Ναζί στην Ελλάδα.
Η εκτέλεση στο Κοντομαρί δεν ήταν μεμονωμένο γεγονός. Ήταν η αρχή μιας οργανωμένης πολιτικής τρόμου, που περιλάμβανε τον ισοπεδωτικό βομβαρδισμό της Κανδάνου, την εκτέλεση κατοίκων στα χωριά του Κεδρόδασους, το Ολοκαύτωμα της Βιάννου και πλήθος άλλων εγκλημάτων σε όλη την Κρήτη.
Η σύγκριση ανάμεσα στις δύο ημερομηνίες –το 1823 και το 1941– υπογραμμίζει την ιστορική συνέχεια της Κρήτης ως τόπου αντίστασης και μαρτυρίου. Από τη νίκη ενάντια στους Οθωμανούς στο στενό της Κανδάνου, μέχρι την αιματηρή τιμωρία του Κοντομαρί από τους Ναζί, η κρητική γη έγραψε με αίμα και γενναιότητα τις σελίδες της Ιστορίας της.
