ΕΤΑΝΑΠ | Από το όραμα του Ειρηναίου στο τέλος μιας από τις τελευταίες εταιρείες λαϊκής βάσης

Η πρόταση εξαγοράς και η μακρά ιστορία της κρητικής εταιρείας

Για σχεδόν μισό αιώνα, η βιομηχανία ΕΤΑΝΑΠ, στα Χανιά, με το αναγνωρισμένο brand «Σαμαριά» αποτελεί μια ιδιότυπη εξαίρεση στον ελληνικό επιχειρηματικό χάρτη. Μια βιομηχανία εμφιάλωσης με εκατοντάδες μικρομετόχους, γεννημένη από το όραμα μιας εξέχουσας εκκλησιαστικής φυσιογνωμίας στον Αποκόρωνα Χανίων, που εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα brands εμφιαλωμένου νερού στην Ελλάδα.

Το μοντέλο αυτό φαίνεται ότι φτάνει στο τέλος του, εάν γίνει αποδεκτή η πρόταση επενδυτών για την απόκτηση πλειοψηφικού πακέτου της εταιρείας έναντι 16,5 ευρώ ανά μετοχή ή 17,1 ευρώ ανά μετοχή, μαζί με το φετινό μέρισμα των 0,60 ευρώ. Μένει να φανεί εάν οι μέτοχοι θα αποδεχτούν τη συγκεκριμένη δεσμευτική προσφορά ή εάν θα εμφανιστούν στο τραπέζι «τελευταία στιγμή» και άλλοι ενδιαφερόμενοι επενδυτές, όπως έχει συμβεί σε αρκετές περιπτώσεις σε αντίστοιχα deals.

Πώς όμως, φτάσαμε έως εδώ;

Από το όραμα του Ειρηναίου στα ράφια όλης της Ελλάδας

Η ΕΤΑΝΑΠ (Εταιρεία Ανάπτυξης Αποκορώνα) ιδρύθηκε το 1978 με πρωτοβουλία του μακαριστού Μητροπολίτη Κισάμου και Σελίνου Ειρηναίου Γαλανάκη, του ίδιου ανθρώπου που μια δεκαετία νωρίτερα υπήρξε ένας από τους εμπνευστές για τη δημιουργία της ΑΝΕΚ, της πρώτης πολυμετοχικής ναυτιλιακής εταιρείας λαϊκής βάσης. Ήταν 10 Απριλίου του 1967 όταν ο φωτισμένος ιεράρχης, δύο καταξιωμένοι Χανιώτες οικονομολόγοι, ο Κώστας Αρχοντάκης και ο Γιάννης Τζαμαριουδάκης και εκατοντάδες απλοί άνθρωποι, έμποροι, υπάλληλοι, συνταξιούχοι και αγρότες ένωσαν τις δυνάμεις τους σε ένα κοινό όραμα, διέθεσαν το υστέρημά τους για να «γεννηθεί» η ΑΝΕΚ, η πρώτη εταιρεία λαϊκής βάσης τότε, σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η αξιοποίηση των πηγών του Στύλου Αποκορώνου στηρίχθηκε σε κεφάλαια από τον ίδιο τον κόσμο της Κρήτης, με την εταιρεία να ξεκινά τη λειτουργία της το 1980, χτίζοντας σταδιακά ένα από τα πιο σύγχρονα εργοστάσια εμφιάλωσης νερού στη χώρα.

Οι ρυθμοί ανάπτυξης της εταιρείας επιταχύνθηκαν τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Το 2005 δημιουργήθηκε κεντρικό σημείο εξυπηρέτησης πελατών στην Αθήνα, ενώ το 2010 τέθηκαν σε λειτουργία δύο νέες γραμμές παραγωγής με την ολοκλήρωση επένδυσης 6,3 εκατ. ευρώ. Ακολούθησαν νέα γραμμή παραγωγής και επέκταση αποθηκών το 2021, καθώς και γραμμή εμφιάλωσης γυάλινων φιαλών από το 2022.

Παράλληλα, τα νερά «Σαμαριά» και «Λευκά Όρη» απέσπασαν διεθνείς διακρίσεις, από το αργυρό μετάλλιο στον διαγωνισμό γευσιγνωσίας του Berkeley Springs το 2014 έως τα βραβεία του International Taste Institute και της Monde Selection, ενώ οι εξαγωγές έφτασαν σε αγορές όπως οι ΗΠΑ, η Κίνα, η Αυστραλία, η Κύπρος και η Γερμανία.

Το μετοχικό παζλ και η Τράπεζα Χανίων

Η σημερινή μετοχική σύνθεση απέχει πολύ από την αρχική διευρυμένη λαϊκή βάση. Μεγαλύτερος μέτοχος με 35% είναι η Attica Συμμετοχών, η οποία «κληρονόμησε» το 31,9% της ΑΝΕΚ όταν την απορρόφησε και ενίσχυσε τη θέση της μέσω δημόσιας πρότασης στα 10 ευρώ ανά μετοχή πριν από δύο χρόνια.

Η Συνεταιριστική Τράπεζα Χανίων ελέγχει το 28,5% και ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΕΤΑΝΑΠ Μανώλης Αποστολάκης το 13,5%, ενώ το υπόλοιπο μοιράζεται σε εκατοντάδες μικρομετόχους. Μερίδια έχουν χαθεί στο πέρασμα των ετών, λόγω θανάτων ή απώλειας τίτλων, και στις γενικές συνελεύσεις σπάνια εκπροσωπείται πάνω από το 82% του μετοχικού κεφαλαίου.

Καταλύτης των εξελίξεων υπήρξε η ίδια η Τράπεζα Χανίων. Μετά την απόκτηση πανελλαδικής τραπεζικής άδειας και στο πλαίσιο της μετατροπής της σε ανώνυμη εταιρεία, η Τράπεζα της Ελλάδος απαιτεί την αποεπένδυσή της από μη τραπεζικές δραστηριότητες. Η υποχρέωση αυτή έβαλε ξανά στο τραπέζι την πώληση της ΕΤΑΝΑΠ και άνοιξε τον δρόμο για το επενδυτικό σχήμα που διεκδικεί σήμερα τον έλεγχο.

Στην τακτική γενική συνέλευση της 6ης Ιουνίου στον Στύλο, ο πρόεδρος της τράπεζας Μιχάλης Μαρακάκης αποκάλυψε ότι έχει επιτευχθεί συμφωνία με επενδυτές που στοχεύουν σε ποσοστό άνω του 50%, ενώ ο Μανώλης Αποστολάκης κάλεσε τους μικρομετόχους να εξετάσουν σοβαρά το ενδεχόμενο πώλησης.

Τα νούμερα

Εάν λάβει κάποιος υπόψη τα μεγέθη της εταιρείας, αντιλαμβάνεται το ισχυρό επενδυτικό ενδιαφέρον. Το 2025 η ΕΤΑΝΑΠ κατέγραψε κύκλο εργασιών 20,7 εκατ. ευρώ, οριακά μειωμένο σε σχέση με το 2024, με μικτά κέρδη 9,78 εκατ. ευρώ, κέρδη προ φόρων 4,36 εκατ. ευρώ και καθαρά κέρδη 3,41 εκατ. ευρώ. Τα EBITDA κινούνται περί τα 6 εκατ. ευρώ και ο δανεισμός είναι μηδενικός.

Με 3,6 εκατ. μετοχές, το τίμημα των 16,5 ευρώ αποτιμά την εταιρεία κοντά στα 54 εκατ. ευρώ, επίπεδο αισθητά υψηλότερο από την αρχική προσφορά των 15 ευρώ που είχε ανακοινωθεί στη γενική συνέλευση και υπερδιπλάσιο σε σχέση με τα 10 ευρώ της Attica πριν από δύο χρόνια. Η διοίκηση είχε άλλωστε στα χέρια της έκθεση αποτίμησης της Deloitte που προσδιόριζε ως δίκαιη τιμή τα 17 ευρώ ανά μετοχή.

Την ίδια στιγμή, η Κρήτη αντιπροσωπεύει το 8%-10% της συνολικής λιανικής εμφιαλωμένου νερού στην Ελλάδα, ποσοστό που φτάνει το 15% εάν συνυπολογιστεί το κανάλι της μαζικής εστίασης και του τουρισμού.

«Από τη στιγμή που οι μικρομέτοχοι μαζί με την τράπεζα χάνουν την πλειοψηφία, η εταιρεία υποχρεωτικά θα πάει στον μεγαλομέτοχο», έχει αναφέρει σε κρητικά μέσα ενημέρωσης ο Μανώλης Αποστολάκης, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της ΕΤΑΝΑΠ. Απαντώντας σε ερώτημα για το εάν η εταιρεία θα διατηρήσει τον τοπικό χαρακτήρα της, ο ίδιος σημείωσε χαρακτηριστικά: «Η πρώτη ύλη υπάρχει εδώ. Εδώ θα χτυπάνε τη νύχτα οι μηχανές, εδώ θα φεύγουν τα φορτηγά, εδώ θα γίνεται η παραγωγή. Μπορεί η διοίκηση να είναι στην Αθήνα ή οπουδήποτε αλλού, αλλά η ζωή θα είναι εδώ».

Η ταυτότητα του σχήματος που διεκδικεί την ΕΤΑΝΑΠ παραμένει επισήμως μυστική, καθώς υπάρχει δέσμευση μη δημοσιοποίησης έως την ολοκλήρωση της συμφωνίας. Πηγές με γνώση της διαδικασίας αποκλείουν τους παραδοσιακούς παίκτες της αγοράς εμφιαλωμένου νερού και κάνουν λόγο για Έλληνες ιδιώτες επενδυτές, εκτός Κρήτης, με ισχυρή οικονομική επιφάνεια και εμπειρία συνδεόμενη με τον ευρύτερο κλάδο ποτών και αναψυκτικών, οι οποίοι δεν έχουν ασχοληθεί έως σήμερα με την εμφιάλωση νερού.

Στόχος τους φέρεται να είναι η δυναμική είσοδος στην αγορά με εκτεταμένες επενδύσεις, τόσο στην Κρήτη όσο και στην υπόλοιπη Ελλάδα, αξιοποιώντας τις υποδομές που ανέπτυξε η διοίκηση Αποστολάκη στην Αττική.

Οι επόμενες ημέρες θα κρίνουν την πορεία μίας από τις τελευταίες εταιρείες λαϊκής βάσης της Κρήτης.