Χανιά | Τα σχέδια αξιοποίησης της Βίλας Σβάρτς στη Χαλέπα – Χώρος φιλοξενίας δημοτικών συλλογών | Photo

Σημαντικό βήμα για την αξιοποίηση της ιστορικής Βίλας Σβάρτς στη Χαλέπα αποτελεί η ολοκλήρωση των μελετών, οι οποίες ανοίγουν τον δρόμο για την ένταξη του έργου σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα του ΕΣΠΑ. Εν τω μεταξύ, ο Δήμος Χανίων εξετάζει παράλληλα την απόκτηση ενός όμορου ακινήτου, το οποίο θεωρείται σημαντικό για την ολοκληρωμένη ανάδειξη του χώρου.

Όπως εξήγησε στο ZARPA RADIO 89,6 ο Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Χανίων, Γιάννης Γιαννακάκης, η Βίλα Σβάρτς μαζί με τη Βίλα Πωλογιώργη είχαν ήδη εξεταστεί στο παρελθόν ως κτίρια με σημαντικές δυνατότητες αξιοποίησης, ωστόσο τότε δεν υπήρχαν διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία.

«Όταν πριν από λίγα χρόνια προέκυψε το πολύ σημαντικό πρόγραμμα χρηματοδότησης μελετών από την Περιφέρεια, τα πρώτα κτίρια που μπήκαν σε επίπεδο ωρίμανσης ήταν η Βίλα Σβάρτς και η Βίλα Πωλογιώργη», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι μελέτες που εκπονήθηκαν δεν έμειναν σε θεωρητικό επίπεδο, αλλά αποτέλεσαν ουσιαστικό βήμα για την υλοποίηση του έργου.

«Η Βίλα Σβάρτς έχει μια πολύ μεγάλη ιστορία και αυτές οι μελέτες οδηγούν κατευθείαν στο επόμενο στάδιο, που είναι η ένταξη σε πρόγραμμα του ΕΣΠΑ. Δεν πρόκειται για μελέτες που έμειναν στο συρτάρι, αλλά για δουλειά που προχώρησε απευθείας σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα, κάτι που είναι ιδιαίτερα θετικό», σημείωσε.

Νέος πολιτιστικός πυρήνας στη Χαλέπα

Η αξιοποίηση της Βίλας Σβάρτς εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό για την ανάδειξη της Χαλέπας ως σημαντικού πολιτιστικού και ιστορικού σημείου των Χανίων. «Η βίλα βρίσκεται σε ένα πολύ σημαντικό σημείο για τα Χανιά, στην περιοχή της Χαλέπας, όπου με το Αρχαιολογικό Μουσείο, το Ίδρυμα “Ελευθέριος Βενιζέλος”, τη Γαλλική Σχολή και άλλες μεγάλες εγκαταστάσεις διαμορφώνεται σταδιακά ένας νέος πυρήνας πολιτισμού και ιστορίας», ανέφερε ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το κτίριο μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση αυτού του πολιτιστικού δικτύου. «Η ίδια η βίλα αλλά και η ιστορία της Βαρώνης Σβάρτς αποτελούν μια σημαντική ευκαιρία ανάδειξης», υπογράμμισε.

Εκθεσιακός χώρος για τις συλλογές του Δήμου

Σε ό,τι αφορά τη μελλοντική χρήση του κτιρίου, το επικρατέστερο σενάριο είναι η φιλοξενία συλλογών του Δήμου Χανίων.«Από την αρχή οι μελετητές μάς υπέδειξαν ως πιο πιθανή χρήση τη φιλοξενία συλλογών του Δήμου Χανίων. Μπορεί να πρόκειται για πίνακες και έργα τέχνης από την Πινακοθήκη, σημαντικά χειρόγραφα ή πρωτότυπους χάρτες από τη Δημοτική Βιβλιοθήκη, αλλά και άλλες συλλογές που ο Δήμος μπορεί στο μέλλον να αναδείξει», σημείωσε ο κ. Γιαννακάκης.

Η ίδια η αρχιτεκτονική του κτιρίου ευνοεί τη δημιουργία εκθεσιακών χώρων. «Στον κεντρικό όροφο δεν υπάρχουν πολλά μικρά δωμάτια, αλλά τρεις μεγάλες αίθουσες και ένας κεντρικός διάδρομος, κάτι που οδηγεί φυσικά στη δημιουργία εκθεσιακού χώρου», εξήγησε.

Στο επίπεδο της αυλής προβλέπεται να διαμορφωθούν οι υποστηρικτικοί χώροι, όπως βοηθητικοί χώροι, μικρά εργαστήρια και χώροι συντήρησης των συλλογών, ενώ θα εξασφαλιστεί και η πρόσβαση για άτομα με αναπηρία.

Ένα μνημείο με ιδιαίτερο συμβολισμό

Η Βίλα Σβάρτς αποτελεί χαρακτηρισμένο νεότερο μνημείο και διαθέτει μια ιδιαίτερα σημαντική ιστορία. Όπως σημείωσε ο κ. Γιαννακάκης, υπάρχει και ένας συμβολισμός που ξεχωρίζει. «Τα περισσότερα μνημεία, καλώς ή κακώς, φέρουν το όνομα ενός άνδρα. Εδώ έχουμε την ιδιαιτερότητα να πρόκειται για ένα μνημείο που αναδεικνύει και την ιστορία μιας γυναίκας, της Βαρώνης Σβάρτς, κάτι που δεν πρέπει να παραβλέπουμε», ανέφερε.

Απόκτηση όμορου ακινήτου

Ο Δήμος Χανίων εξετάζει παράλληλα την απόκτηση ενός όμορου ακινήτου, το οποίο θεωρείται σημαντικό για την ολοκληρωμένη ανάδειξη του χώρου. Όπως εξήγησε ο κ. Γιαννακάκης, το ακίνητο αυτό περιλαμβάνει και την εντυπωσιακή πύλη του παλιού οικοπέδου της βίλας. «Το συγκεκριμένο ακίνητο περιλαμβάνει και την πύλη του παλιού οικοπέδου, την αυλόπορτα δηλαδή του κτιρίου, η οποία είναι μια πολύ όμορφη και εντυπωσιακή κατασκευή και συμπληρώνει αισθητικά το σύνολο του χώρου», τόνισε ο Αντιδήμαρχος Πολιτισμού.

Σύμφωνα με το σκεπτικό της δημοτικής αρχής, η “επανένωση” των οικοπέδων δεν είναι απλώς μια αισθητική παρέμβαση αλλά μια αναγκαιότητα, καθώς η βίλα σχεδιάστηκε και λειτούργησε ως ένα ενιαίο σύνολο όπου το κτήριο και ο κήπος βρισκόταν σε διαρκή αλληλεπίδραση. Η αγορά του όμορου ακινήτου συμβάλλει με μοναδικό τρόπο στη διασφάλιση της ιστορικής συνέχειας, την αστική αναζωογόνηση και την κοινωνική ανταποδοτικότητα, διότι:

η απόκτηση του όμορου οικοπέδου και η επανένωσή του με το οικόπεδο της βίλας Σβαρτς, αποκαθιστά την αρχική πρόσβαση και αναδεικνύει την ιδιαίτερη (μη συμμετρική) όψη του διατηρητέου νεοκλασικού κτηρίου και το μέγεθος του αρχικού ιστορικού ακινήτου, εξασφαλίζει πολύτιμο υπαίθριο χώρο για τις δραστηριότητες του πολιτιστικού χώρου που προβλέπεται να δημιουργηθεί στην έπαυλη, δίνοντας επιπλέον τη δυνατότητα για υπαίθριες εκθέσεις γλυπτικής, θερινές προβολές κλπ, δημιουργεί έναν ζωτικό και ασφαλή χώρο συνεύρεσης που μπορεί να αποτελέσει τμήμα του δικτύου των πράσινων και ελεύθερων και χώρων της περιοχής και να ενισχύσει την προβολή των πολιτιστικών και τουριστικών διαδρομών των Χανίων.

Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 191 του Ν.3463/2006, η αγορά ιδιωτικών ακινήτων εκ μέρους των Δήμων διενεργείται κατά κανόνα με δημοπρασία, είναι ωστόσο δυνατή κατ’ εξαίρεση, η απευθείας αγορά ακινήτου με ειδικά αιτιολογημένη απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου, ως του μόνου κατάλληλου για την εκπλήρωση του δημοτικού σκοπού για το οποίο προορίζεται.

Στη συνέχεια θα πραγματοποιηθεί (α) έλεγχος τίτλων και βαρών του ακινήτου από τη Νομική Υπηρεσία (β) προσδιορισμός του τιμήματος αγοράς από πιστοποιημένο εκτιμητή και (γ) υποβολή προσφοράς από τον πωλητή και διαπραγμάτευση με τον Δήμο Χανίων για την επίτευξη της τελικής τιμής αγοράς. Κατόπιν αυτών, το θέμα θα τεθεί εκ νέου προς συζήτηση, προκειμένου να αποφασισθεί η απευθείας αγορά του ακινήτου έναντι συγκεκριμένου τιμήματος.

Η βαρώνη που αγάπησε την Κρήτη και στήριξε τους απελευθερωτικούς αγώνες 

H βαρώνη Ελοράνς Μαρία φον Σβαρτς, κόρη του Γερμανού τραπεζίτη Μπραντ (από το Αννόβερο), γεννήθηκε στην Αγγλία το 1818, εξ ου και η αγγλική της υπηκοότητα. Παντρεύτηκε τον βαρώνο Σβαρτς, τον οποίο όμως χώρισε σε σύντομο χρονικό διάστημα. Φιλελεύθερη, πρωτοπόρα και ριζοσπαστική για την εποχή της, πηγαίνει κατ’ αρχήν στην Ιταλία, συνδέεται ερωτικά με τον Ιταλό επαναστάτη Τζιουζέπε Γαριβάλδη (θεωρείται από τους σημαντικότερους ηγέτες ανταρτών), πρωτεργάτη της ενοποίησης της Ιταλίας. Εκεί, θα ζήσει περίπου είκοσι χρόνια υπερασπιζόμενη και χρηματοδοτώντας τους αγώνες του.  H προσωπική σχέση της με τον Γαριβάλδη (αρνήθηκε να τον παντρευτεί γιατί ήδη εκείνος είχε αποκτήσει ένα γιο με άλλη γυναίκα) την οδήγησε στη συγγραφή δύο τόμων με τις αναμνήσεις της που φέρουν το όνομά του, οι οποίοι εκδόθηκαν στο Αμβούργο το 1861 στα Γερμανικά κι αργότερα στα Γαλλικά το 1884 και 1886.

Στα Χανιά έρχεται το 1865 με σκοπό να μείνει μόνο τρεις μήνες για να συλλέξει υλικό για ένα βιβλίο της – το οποίο υπέγραψε με το φιλελληνικό ψευδώνυμο ”Ελπίς Μέλαινα” – αλλά εγκαθίσταται μόνιμα στις αρχές του 1866.

Εμπνέεται από τον κρητικό απελευθερωτικό αγώνα, τάσσεται στο πλευρό των καπεταναίων, το σπίτι της γίνεται επίκεντρο των επαναστατικών συμβουλίων. Στην βίλα της φιλοξενεί επίσης αρκετές φιλανθρωπικές εκδηλώσεις της εποχής καθώς η βαρώνη Φον Σβαρτς χαρακτηρίζονταν τόσο για το φιλανθρωπικό της έργο όσο και για την φιλοζωία της.

Η Ελπίς Μέλαινα περιοδεύει σ’ ολόκληρο το νησί, θαυμάζει τη φύση, ενθουσιάζεται με τους κατοίκους του, συλλέγει λαογραφικά στοιχεία από τις διάφορες περιοχές, δημοτικά τραγούδια τους. Μερικά χρόνια αργότερα θα εκδώσει ένα ακόμη βιβλίο: «Συμβάντα και παρατηρήσεις εξ υπερεικοσατετούς και επέκεινα διαμονής στην Κρήτη», στα Ελληνικά το 1891 και στα Γερμανικά την επόμενη χρονιά. Στο βιβλίο αυτό περιλαμβάνει και τους πίνακες του Βίνγκλερ, τους οποίους ομολογεί ότι έχει ακριβοπληρώσει. Πριν λίγα χρόνια κυκλοφόρησε τόμος από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης  ” Ελπίς Μέλαινα, Περιηγήσεις στην Κρήτη 1866-1870, με 14 τοπιογραφίες του Joseph Winckler και έναν χάρτη της Κρήτης.

Ελένη Φουντουλάκη – zarpanews.gr